एक भोटरको रूपमा,  सोध्न सकिने ३० वटा प्रश्नहरू निम्नानुसार छन्। यी प्रश्नहरू  देशको लागि गरेको काम र भावी योजनाहरू बारे केन्द्रित छन्: 

१. तपाईंले राजनीतिमा प्रवेश गरेपछि नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा कुन-कुन सुधारहरू गर्नुभयो?

२.    सन्सद हुँदा या मन्त्री बनेपाछी  कुन प्रमुख उपलब्धिहरू हासिल गर्नुभयो?

३.  पार्टीभित्र सुधारका लागि तपाईंले कुन रणनीति अपनाउनुभयो र त्यसको परिणाम के भयो?

४. नेपालको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउन तपाईंले कुन योगदान दिनुभयो?

५. शिक्षा क्षेत्रमा तपाईंको भूमिका के थियो र कुन परिवर्तनहरू ल्याउनुभयो?

६. भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि तपाईंले कुन कदम चाल्नुभयो?

७. नेपाल-भारत सम्बन्ध सुधारमा तपाईंको योगदान के छ?

८. सीमा विवाद समाधानका लागि तपाईंले सरकारलाई कुन सुझाव दिनुभयो र त्यसको प्रभाव के भयो?

९. नेपालको विदेश नीतिमा तपाईंको दृष्टिकोण के हो र तपाईंले कुन काम गर्नुभयो?

१०. युवा रोजगारी सिर्जनाका लागि तपाईंले कुन योजना लागू गर्नुभयो?

११. महिला सशक्तीकरणमा तपाईंको योगदान के छ?

१२. पर्यावरण संरक्षणका लागि तपाईंले कुन पहल गर्नुभयो?

१३. कृषि क्षेत्रको विकासमा तपाईंको भूमिका के थियो?

१४. पर्यटन उद्योगलाई बढावा दिन तपाईंले कुन रणनीति बनाउनुभयो?

१५. सडक तथा पूर्वाधार विकासमा तपाईंको योगदान के छ?

१६. जलविद्युत परियोजनाहरूमा तपाईंले कुन योगदान दिनुभयो?

१७. पार्टीभित्रको आन्तरिक विवाद समाधानमा तपाईंले कुन भूमिका खेल्नुभयो?

१८. नेपालको संघीय प्रणालीमा तपाईंको दृष्टिकोण के हो र तपाईंले के गर्नुभयो?

१९. स्वास्थ्य बीमा तथा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रममा तपाईंको योगदान के छ?

२०. बेरोजगारी घटाउन तपाईंले कुन योजना प्रस्ताव गर्नुभयो?

२१. नेपाल-चीन सम्बन्धमा तपाईंको भूमिका के थियो?

२२. राष्ट्रिय एकता कायम राख्न तपाईंले कुन कदम चाल्नुभयो?

२३.    आफ्नो आदर्श नेताहरुको   विचारधारालाई लागू गर्न तपाईंले कुन काम गर्नुभयो?

२४. पार्टीको  महाधिवेशनमा तपाईंको योगदान के थियो?

२५. नेपालको राजनीतिक स्थिरताका लागि तपाईंले कुन सुझाव दिनुभयो?

२६. ग्रामीण विकासमा तपाईंको योगदान के छ?

२७. डिजिटल नेपाल निर्माणमा तपाईंले कुन पहल गर्नुभयो?

२८. जातीय तथा क्षेत्रीय समस्याहरू समाधानमा तपाईंको भूमिका के थियो?

२९. नेपालको संविधान कार्यान्वयनमा तपाईंले कुन योगदान दिनुभयो?

३०. भावी पुस्ताका लागि तपाईंले कुन दीर्घकालीन योजना बनाउनुभयो र अहिलेसम्म के गर्नुभयो?

केहि प्रश्नका उत्तरहरु  स्पष्ट रुपमा चाहियो । आउदो चुनावमा तपाइले हिजो जस्तो जनतालाई भुल भुलभुलईयामा पार्न धेरै गाह्रो छ । त्यसैले तलका प्रश्नहरुको उत्तर राम्ररी तयार गर्नु होला यहाँले :   

सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रण:

१. भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि तपाईंका ठोस योजनाहरू के-के छन् र विगतमा यस्ता योजनाहरू किन सफल हुन सकेनन् भन्नेबारे तपाईंको धारणा के छ?

२. सार्वजनिक निकायमा पारदर्शिता कायम गर्न र जवाफदेहिता बढाउन तपाईंले के कस्ता कदमहरू चाल्नुहुनेछ?

३. सुशासन कायम गर्नका लागि कर्मचारीतन्त्रमा सुधार ल्याउन तपाईंका योजनाहरू के छन्?

४. अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग जस्ता संवैधानिक निकायहरूलाई थप प्रभावकारी बनाउन तपाईंको भूमिका के हुन्छ?

आर्थिक विकास र समृद्धि:

५. नेपालको अर्थतन्त्रलाई गतिशील बनाउन र रोजगारी सिर्जना गर्न तपाईंका प्रमुख आर्थिक एजेन्डाहरू के-के छन्?

६. लगानीमैत्री वातावरण बनाउन र विदेशी लगानी आकर्षित गर्न तपाईंले के कस्ता सुधारहरू गर्नुहुनेछ?

७. कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण र व्यवसायीकरणका लागि तपाईंका विशेष कार्यक्रमहरू के छन्?

८. पर्यटन क्षेत्रको विकास र विस्तारका लागि तपाईंका दीर्घकालीन योजनाहरू के-के छन्?

९. साना तथा मझौला उद्यमहरूको विकास र प्रवर्द्धनका लागि तपाईंको दृष्टिकोण के छ?

१०. युवा स्वरोजगारका लागि तालिम र वित्तीय पहुँच बढाउन के कस्ता कार्यक्रमहरू ल्याउनुहुनेछ?

स्वास्थ्य र शिक्षा:

११. गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवालाई सबै नेपालीको पहुँचमा पुर्याउन तपाईंको रणनीति के हुनेछ?

१२. सरकारी विद्यालयहरूको गुणस्तर सुधार गर्न र शिक्षामा समानता ल्याउन तपाईंका योजनाहरू के छन्?

१३. प्राविधिक शिक्षा र व्यावसायिक तालिमलाई श्रम बजारको आवश्यकतासँग जोड्न के कस्ता कार्यक्रमहरू ल्याउनुहुनेछ?

१४. स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई अझ प्रभावकारी बनाउन र यसको पहुँच विस्तार गर्न तपाईंको दृष्टिकोण के छ?

भौतिक पूर्वाधार र विकास:

१५. पूर्वाधार विकासका ठूला परियोजनाहरूलाई समयमै सम्पन्न गर्न र गुणस्तर कायम गर्न तपाईंको कार्ययोजना के हुनेछ?

१६. ऊर्जा क्षेत्रको विकास (जलविद्युत लगायत) र यसको सदुपयोगका लागि तपाईंका योजनाहरू के छन्?

१७. सडक सञ्जालको विस्तार र मर्मतसम्भारमा देखिएका समस्या समाधान गर्न तपाईंको प्रतिबद्धता के छ?

सामाजिक न्याय र समावेशीकरण:

१८. सीमान्तकृत वर्ग र समुदायको उत्थानका लागि तपाईंले के कस्ता विशेष कार्यक्रमहरू ल्याउनुहुनेछ?

१९. लैंगिक समानता र महिला सशक्तीकरणका लागि तपाईंका नीतिहरू के हुनेछन्?

२०. अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको अधिकार सुनिश्चित गर्न र उनीहरूलाई मूल प्रवाहमा ल्याउन तपाईंको भूमिका के हुन्छ?

२१. जातीय विभेद र छुवाछुत उन्मूलनका लागि तपाईंले के कस्ता ठोस कदमहरू चाल्नुहुनेछ?

परराष्ट्र नीति र राष्ट्रिय सुरक्षा:

२२. छिमेकी राष्ट्रहरूसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलित र सुदृढ बनाउन तपाईंको परराष्ट्र नीति के हुनेछ?

२३. राष्ट्रिय सुरक्षा र सीमा व्यवस्थापनलाई सुदृढ गर्न तपाईंको योजना के छ?

२४. अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा नेपालको भूमिकालाई थप सशक्त बनाउन तपाईंको दृष्टिकोण के छ?

जलवायु परिवर्तन र वातावरण:

२५. जलवायु परिवर्तनका असरहरू न्यूनीकरण गर्न र वातावरण संरक्षणका लागि तपाईंका योजनाहरू के छन्?

राजनीतिक स्थायित्व र संविधान कार्यान्वयन:

२६. राजनीतिक स्थायित्व कायम गर्न र संविधानको पूर्ण कार्यान्वयनका लागि तपाईंको भूमिका के हुन्छ?

२७. लोकतन्त्रलाई थप सुदृढ बनाउन र नागरिक सहभागिता बढाउन तपाईंले के कस्ता पहलहरू गर्नुहुनेछ?

२८. संघीयतालाई प्रभावकारी बनाउन र प्रदेश तथा स्थानीय सरकारलाई थप अधिकारसम्पन्न बनाउन तपाईंको दृष्टिकोण के छ?

व्यक्तिगत दृष्टिकोण र कार्यशैली:

२९. तपाईंले अहिलेसम्म गरेका मुख्य कामहरू के-के हुन् र ती कामहरूबाट देशलाई के फाइदा भयो? 

३०. भविष्यमा देशको नेतृत्व गर्ने अवसर पाएमा तपाईंले कुन-कुन क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिँदै कसरी काम गर्नुहुनेछ?

अन्य देशका नेताहरूका सफल काम र रणनीतिहरू:

यहाँ केही उदाहरणहरू प्रस्तुत गरिएका छन् जहाँ विभिन्न देशका नेताहरूले उल्लेखनीय कार्यहरू गरेका छन्:

१. सिंगापुरका ली कुआन यू (Lee Kuan Yew): उनलाई सिंगापुरलाई तेस्रो विश्वबाट विकसित राष्ट्रमा रूपान्तरण गर्ने श्रेय जान्छ। उनको मुख्य रणनीतिहरूमा भ्रष्टाचारमा शून्य सहनशीलता, meritocracy (योग्यता प्रणाली), कडा कानुन र शिक्षा तथा पूर्वाधारमा ठूलो लगानी पर्दछ। उनले बहुसांस्कृतिक समाजलाई एकताबद्ध राख्न पनि सफल भए।

२. रुवान्डाका पल कागामे (Paul Kagame): १९९४ को नरसंहार पछि रुवान्डालाई पुनर्निर्माण गर्ने र तीव्र आर्थिक विकास हासिल गर्ने श्रेय उनलाई जान्छ। उनले सुशासन, जवाफदेहिता र प्रत्यक्ष विदेशी लगानीलाई प्राथमिकता दिए।

३. संयुक्त अरब इमिरेट्सका शेख मोहम्मद बिन राशिद अल मकतूम (Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum): दुबईलाई विश्वकै प्रमुख पर्यटकीय तथा व्यापारिक केन्द्र बनाउन उनको दूरदृष्टि र नेतृत्व महत्त्वपूर्ण रह्यो। उनले पूर्वाधार, नवप्रवर्तन र विविध अर्थतन्त्रमा जोड दिए।

४. जर्मनीका एन्जेला मर्केल (Angela Merkel): युरोपेली संघको स्थिरता कायम राख्न र जर्मनीलाई युरोपको आर्थिक शक्तिको रूपमा नेतृत्व गर्न उनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रह्यो। उनले आर्थिक अनुशासन, सामाजिक एकता र संकट व्यवस्थापनमा कुशलता देखाएकी थिइन्।

५. न्यूजील्याण्डकी जसिन्डा आर्डर्न (Jacinda Ardern): क्राइस्टचर्च हमला र कोभिड-१९ महामारीको समयमा उनको नेतृत्व र मानवीय दृष्टिकोणको विश्वभर प्रशंसा भयो। उनले सामाजिक कल्याण, समावेशीता र पारदर्शी सरकारलाई प्राथमिकता दिइन्।

यी उदाहरणहरूले देखाउँछन् कि सफल नेतृत्वका लागि दूरदृष्टि, इमानदारी, कडा परिश्रम, सही नीति निर्माण र जनताको विश्वास जित्न सक्नुपर्छ।    नेताको रुपमा तपाइले  पनि यी पक्षहरूमा आफ्नो स्पष्ट योजना र प्रतिबद्धता प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ।

जादा जादै , 

आज सम्म   तपाई का जिल्लामा के कती व्यक्ती एस ई ई , +२, Bachelor, Masters, M.Phil  र PhD.  गरेका छन भन्ने डाटा तपाइ सङ्ग छ त । आफुले आफैलाई प्रश्न सोध्नुस, यदी छैन भने छाडिदिनु राजनिती र लाग्नुस आफ्नो कुनै नयाँ  पेशामा ।