वीरगञ्ज । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अस्थायी युद्धविराम सम्झौता ‘सकिएको’ घोषणा गरेपछि अमेरिका–इरानबिचको सैन्य तनाव थप चर्किएको छ । अमेरिकी सेनाले इरानमाथि लगातार सातौँ रात पनि भीषण हवाई आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ ।
अमेरिकी सैन्य सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) ले जारी गरेको विज्ञप्तिमा राष्ट्रपतिको निर्देशनअनुसार इरानी सैन्य क्षमतालाई कमजोर पार्ने उद्देश्यले लक्षित हवाई कारबाही गरिएको उल्लेख छ । ह्वाइट हाउसका प्रवक्ताका अनुसार आक्रमण पूर्ण रूपमा ‘सैन्य लक्ष्य’ मा केन्द्रित रहेको र इरानको सैन्य बन्दोबस्तीका पूर्वाधार (मिलिटरी लजिस्टिक इन्फ्रास्ट्रक्चर) ध्वस्त पार्ने उद्देश्य राखिएको दाबी गरिएको छ ।
इरानी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार केन्द्रीय सहर याज्द, केस (किश) टापु तथा रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण बन्दर अब्बास बन्दरगाह नजिकै ठुला विस्फोटका आवाज सुनिएका छन् । होर्मोज्गान प्रान्तका अधिकारीहरूले आक्रमणमा परी कम्तीमा सात जनाको मृत्यु भएको जानकारी दिएका छन् । क्षतिको विस्तृत विवरण भने सार्वजनिक गरिएको छैन ।
इरानले अमेरिकी सेनाले पुल, रेल्वे स्टेसन र विमानस्थलजस्ता नागरिक पूर्वाधारमा समेत आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ । तर वासिङ्टनले उक्त दाबी अस्वीकार गर्दै नागरिक संरचनामा क्षति पुर्याउने उद्देश्य नरहेको स्पष्ट पारेको छ ।
यसैबिच, ‘बिबिसी भेरिफाइ’ र ‘बिबिसी पर्सियन’ ले इरानको ‘गारिवे पुल’ मा क्षति पुगेको भिडियो फुटेज प्रमाणीकरण गरेका छन् । रात्रिकालीन भिडियोमा पुलमा ठुलो आगलागी देखिएको छ भने दिउँसो खिचिएका तस्बिरहरूमा पुल आसपासको सडक खण्ड क्षतविक्षत देखिन्छ । यद्यपि, उक्त संरचना सैन्य प्रयोगमा थियो वा थिएन भन्ने विषयमा दुवै पक्षबिच विवाद कायमै छ ।
इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्स (आईआरजीसी) ले होर्मुज जलडमरूमध्यमा माइन बिछ्याइएको समुद्री मार्ग पार गर्ने क्रममा दुई वटा तेल ट्याङ्कर विस्फोट भएको दाबी गरेको छ । तर सेन्टकमले उक्त दाबीलाई ‘पूर्ण रूपमा झूटो’ भन्दै खण्डन गरेको छ ।
अमेरिका–इरानबिचको प्रतिशोधपूर्ण आक्रमणका कारण विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील जलमार्ग मानिने होर्मुज जलडमरूमध्यमा पारवहन यातायात ठप्प भएको बताइएको छ । सामान्य अवस्थामा विश्वको कुल कच्चा तेल तथा तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) आपूर्तिमध्ये झन्डै २० प्रतिशत यही मार्ग हुँदै ओसारपसार हुने गर्दछ । यातायात अवरुद्ध हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा अस्थिरता बढ्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।
यसअघि इरानी सशस्त्र बलले कुवेत, बहराइन, जोर्डन र सिरियामा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको थियो, जसलाई अमेरिकाले अस्वीकार गरिसकेको छ ।
कुवेती अधिकारीहरूले भने इरानी ड्रोन आक्रमणमा केही सैनिक घाइते भएको र एउटा विद्युत् गृह तथा पानी प्रशोधन केन्द्रमा क्षति पुगेको पुष्टि गरेका छन् । त्यस्तै, जोर्डनका दुई वटा आधार शिविरमा गत हप्ता भएका आक्रमणमा धेरै अमेरिकी सैनिक घाइते भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।
होर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षालाई लिएर बढ्दो विवादबिच स्थायी युद्धविराम गराउने कूटनीतिक प्रयासहरू असफल भएका छन् । इरानसँगको शान्ति वार्ता भङ्ग भएको एक हप्ता बितिसकेको छ । सोही अवधिदेखि अमेरिकाले इरानमाथि शृङ्खलाबद्ध रात्रिकालीन आक्रमण जारी राखेको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि द्वन्द्व थप चर्किएमा मध्यपूर्व क्षेत्रमा व्यापक सैन्य भिडन्तको जोखिम बढ्न सक्छ । ऊर्जा आपूर्ति, समुद्री व्यापार र क्षेत्रीय सुरक्षामा यसको प्रत्यक्ष असर पर्ने सम्भावना रहेको छ ।
हालसम्म दुवै पक्षका दाबीहरू स्वतन्त्र रूपमा पूर्ण रूपमा पुष्टि हुन सकेका छैनन् । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले संयतता अपनाउन र तत्काल युद्धविराम पुनः स्थापना गर्न आग्रह गरिरहेका छन् ।
यात्रा डेली
