वीरगञ्ज । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका र इरानबिच जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने बहुप्रतीक्षित शान्ति सम्झौतामा आइतबार हस्ताक्षर हुने बताएका छन् । तर इरानले भने हस्ताक्षरको निश्चित समय अझै तय नभएको जनाउँदै सावधानीपूर्ण प्रतिक्रिया दिएको छ ।
ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मार्फत सम्झौतामा हस्ताक्षर भएसँगै विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिने होर्मुज जलसन्धि सबैका लागि खुला गरिने दाबी गरेका छन् । उनले उक्त सम्झौताले इरानलाई आणविक हतियार नबनाउने प्रतिबद्धतामा बाँध्ने र क्षेत्रीय तनाव कम गर्ने उल्लेख गरेका छन् ।
इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले भने समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर हुने समयबारे अझै पर्खनुपर्ने बताएका छन् । “हामीले हस्ताक्षरको सही समय कुर्नुपर्नेछ, यद्यपि यो आइतबार नै हुने छैन,” उनले भने । साथै, आगामी दिनहरूमा हस्ताक्षर हुन सक्ने सम्भावनालाई भने उनले अस्वीकार गरेका छैनन् ।
सम्झौतामा मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरिरहेको पाकिस्तानले आगामी २४ घण्टाभित्र सम्झौताले अन्तिम रूप पाउने अपेक्षा गरिएको जनाएको छ । पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले इलेक्ट्रोनिक हस्ताक्षरको तयारी भइरहेको र त्यस लगत्तै प्राविधिक तहको वार्ता सुरु हुने बताएका छन् ।
सम्झौताका मुख्य बुँदा
इरानी विदेश मन्त्री सेयद अब्बास अराघचीका अनुसार प्रस्तावित सम्झौतामा १४ बुँदा समावेश छन् । पहिलो चरणमा इरानी बन्दरगाहमाथिको अमेरिकी नाकाबन्दी हटाउने, रोक्का राखिएका इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने तथा होर्मुज जलसन्धि पुनः पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा ल्याउने विषय छन् ।
यसैगरी, लेबनानसहित क्षेत्रीय मोर्चामा शत्रुता अन्त्य गर्ने र भविष्यमा युद्ध सुरु नगर्ने प्रतिबद्धता पनि समावेश गरिएको जनाइएको छ । इरानको आणविक कार्यक्रम र अमेरिकी प्रतिबन्धसम्बन्धी विषय भने दोस्रो चरणको वार्तामा छलफल गरिने बताइएको छ ।
इरानले आफूले संवर्द्धित युरेनियम देशभित्रै शक्ति घटाएर राख्ने अडान दोहोर्याएको छ । ट्रम्पले भने “उपयुक्त समयमा, सबै कुरा शान्त भएपछि इरानको आणविक सामग्री नियन्त्रणमा लिएर नष्ट गरिने” चेतावनी दिएका छन् । प्रक्रिया सहज रूपमा अघि नबढे अमेरिकासँग “अन्तिम विकल्प” खुला रहेको पनि उनले उल्लेख गरेका छन् ।
पृष्ठभूमि र प्रभाव
फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गरेपछि सुरु भएको द्वन्द्वले होर्मुज जलसन्धि प्रभावित भएको थियो । अप्रिलमा युद्धविराम घोषणा भए पनि छिटपुट आक्रमण र तनाव जारी रहँदै आएको थियो ।
सम्झौता औपचारिक रूपमा सम्पन्न भएमा त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा पर्ने अपेक्षा गरिएको छ । विश्वको ठुलो परिमाणको कच्चा तेल र एलएनजी ओसारपसार हुने होर्मुज मार्ग पूर्ण रूपमा खुल्दा तेल आपूर्ति सहज हुने र मूल्यमा स्थिरता आउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
यद्यपि सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर नभएसम्म अनिश्चितता कायम रहने देखिएको छ । दुवै पक्षबाट आएका पछिल्ला सङ्केत सकारात्मक भए पनि अन्तिम सहमति र कार्यान्वयनको चरणलाई लिएर कूटनीतिक सावधानी अझै जारी छ ।
यात्रा डेली
