वीरगञ्ज । बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा खाता खोल्न सहज भए पनि खाता बन्द गर्न भने अनिवार्य रूपमा खाता खोलिएको मूल शाखामै पुग्नुपर्ने व्यवस्थाका कारण वर्षौँदेखि ग्राहकले सास्ती भोग्दै आएका छन् । विशेषगरी अध्ययन, रोजगारी वा बसाइसराइका कारण अर्को जिल्ला वा सहरमा बसोबास गरिरहेका ग्राहकलाई सामान्य खाता बन्द गर्नकै लागि सयौँ किलोमिटर यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता रहँदै आएको छ ।

एक ग्राहकले धेरै बैङ्कमा खाता भए पनि बन्द गर्न खाता खोलिएकै शाखामा जानुपर्ने झन्झटले समस्या भइरहेको बताए । “धेरै बैङ्कका खाता छन्, तर बन्द गर्न खाता खोलिएकै ठाउँमा जानुपर्दा समस्या भएको छ,” उनले भने ।

यस विषयमा विभिन्न बैङ्कसँग सम्पर्क गर्दा केही बैङ्कहरूले खाता खोलेकै शाखामा उपस्थित हुनुपर्ने बताए भने केहीले भने जुनसुकै शाखाबाट पनि खाता बन्द गर्न सकिने जानकारी दिएका छन् । शाखा अनुसार फरक–फरक अभ्यास हुँदा ग्राहक अन्योलमा परेका छन् ।

राष्ट्र बैङ्कमा बढ्दै गुनासा

बैङ्क खाता बन्द गर्ने प्रक्रियासम्बन्धी गुनासाहरू नेपाल राष्ट्र बैङ्कमा बढ्दै गएका छन् । राष्ट्र बैङ्ककी सहायक सूचना अधिकारी सुधा श्रेष्ठका अनुसार यस विषयमा उल्लेख्य मात्रामा गुनासा तथा जिज्ञासा आएका छन् ।

उनले हालसम्म खाता जहाँबाट खोलिएको हो त्यहीँ शाखाबाट मात्र बन्द गर्नुपर्ने वा अन्य शाखाबाट पनि गर्न सकिने भन्ने विषयमा राष्ट्र बैङ्कले स्पष्ट निर्देशन जारी नगरेको बताइन् । “हाल लागू व्यवस्थाअनुसार खाता बन्द गर्दा कुनै शुल्क लिन नपाइने व्यवस्था छ, तर शाखासम्बन्धी विषयमा बैङ्कहरूले आफ्नै आन्तरिक नीतिअनुसार काम गरिरहेका छन्,” उनले भनिन् ।

श्रेष्ठका अनुसार ग्राहकको गुनासा बढेपछि राष्ट्र बैङ्कले जुनसुकै शाखाबाट तथा अनलाइनमार्फत समेत खाता बन्द गर्न सकिने व्यवस्था समेटिएको नयाँ निर्देशन तयार गरिरहेको छ । उक्त मस्यौदा अन्तिम चरणमा पुगेको र आवश्यक स्वीकृतिको प्रक्रिया अगाडि बढिरहेको उनले जानकारी दिइन् । नयाँ निर्देशन जारी भएपछि देशभरका बैङ्कमा खाता बन्द गर्ने प्रक्रिया एकरूप हुने र ग्राहकलाई थप सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

विद्यार्थी र बसाइसराइ गर्नेहरूलाई बढी राहत

नयाँ व्यवस्था लागू भएमा सबैभन्दा बढी लाभ विद्यार्थी, वैदेशिक रोजगारीमा जाने व्यक्ति, सरकारी तथा निजी क्षेत्रका कर्मचारी र बसाइसराइ गर्ने नागरिकले पाउने अपेक्षा गरिएको छ ।

उदाहरणका लागि, पाँच वर्षअघि धनगढीमा खाता खोलेका व्यक्ति हाल काठमाडौँमा बसोबास गरिरहेका छन् भने पुरानो व्यवस्थाअनुसार खाता बन्द गर्न पुनः धनगढी पुग्नुपर्ने बाध्यता छ । नयाँ व्यवस्था लागू भएपछि भने काठमाडौँस्थित सोही बैङ्कको जुनसुकै शाखाबाट खाता बन्द गर्न सकिनेछ ।

त्यस्तै, पोखरामा खाता खोलेर विराटनगरमा बसोबास गर्ने, नेपालगञ्जबाट काठमाडौँ सर्ने वा विदेश जानुअघि खाता बन्द गर्न चाहने ग्राहकले पनि सहज रूपमा सेवा पाउनेछन् । यसबाट समय, खर्च र झन्झट कम हुनुका साथै बैङ्किङ सेवाप्रतिको विश्वाससमेत बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

निष्क्रिय खाताको सङ्ख्या घट्ने विश्वास

बैङ्किङ क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार नेपालमा लाखौँ निष्क्रिय बैङ्क खाता रहेका छन् । तीमध्ये धेरै खाता ग्राहकले प्रयोग नगरे पनि बन्द गर्न नसकेका कारण खुलै रहेका छन् । कतिपय खातामा न्यून मौज्दात हुँदा बैङ्कले सेवा शुल्क कटौती गरिरहने अवस्था हुन्छ भने कतिपय ग्राहकलाई आफ्नो पुरानो खाता अझै सक्रिय रहेको जानकारीसमेत हुँदैन ।

नयाँ व्यवस्थाले खाता बन्द गर्ने प्रक्रिया सहज बनाएपछि ग्राहकहरू सक्रिय रूपमा अनावश्यक खाता बन्द गर्न प्रेरित हुने र निष्क्रिय खाताको सङ्ख्या घट्ने अनुमान गरिएको छ । यसले बैङ्कहरूको अभिलेख व्यवस्थापनलाई पनि थप व्यवस्थित बनाउन सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ ।